{"id":3483,"date":"2018-05-17T20:49:45","date_gmt":"2018-05-17T19:49:45","guid":{"rendered":"http:\/\/roztocze24.info\/?page_id=3483"},"modified":"2019-03-26T17:22:14","modified_gmt":"2019-03-26T16:22:14","slug":"szumy-i-rezerwat-nad-tanwia-wczesna-wiosna","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/roztocze24.info\/?page_id=3483","title":{"rendered":"Szumy i rezerwat Nad Tanwi\u0105 wczesn\u0105 wiosn\u0105"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/p>\n

Moje spotkanie z Roztoczem przed laty rozpocz\u0119\u0142o si\u0119 od niebieskiego pieszego szlaku Szum\u00f3w i spotkania z rezerwatem Nad Tanwi\u0105<\/em>. Nie mo\u017cna trafi\u0107 lepiej. To nie tylko najpi\u0119kniejsza trasa okolic Su\u015bca, ale tak\u017ce jedna z najpi\u0119kniejszych na ca\u0142ym Roztoczu. Wielokrotnie tu powraca\u0142em. W ca\u0142o\u015bci przeszed\u0142em szlak ponad 20 razy, a wizyty na jego kr\u00f3tszych fragmentach s\u0105 praktycznie niepoliczalne. Znam wszystkie historyczne przebiegi tej trasy, a zmian by\u0142o tu wiele. Tym razem szlak pokona\u0142em najpierw cz\u0119\u015bciowo przy okazji rajdu jubileuszowego Grupy Turystycznej Roztocze (GTR, 15 lat!) w kwietniu, a potem samotnie po ca\u0142o\u015bci w maj\u00f3wk\u0119.<\/p>\n

W tym drugim przypadku dojazd i powr\u00f3t szynobusem Roztocze<\/em>. Nie mo\u017cna lepiej trafi\u0107 na Roztocze, jak poci\u0105giem, szkoda, \u017ce mo\u017cliwe jest to tylko na maj\u00f3wk\u0119 i w wakacje. Stacja Susiec to zarazem pocz\u0105tek\/koniec szlaku Szum\u00f3w.<\/p>\n

Najpierw przej\u015bcie przez Susiec, a potem pierwsze wa\u017cne miejsce: jeden z najwi\u0119kszych wodospad\u00f3w na Roztoczu, na potoku Jele\u0144 (na zdj\u0119ciu powy\u017cej). Potem mijamy kilka mniejszych wodospad\u00f3w.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Nast\u0119pnie skraj rezerwatu Nad Tanwi\u0105<\/em>. Szlak niespodziewanie schodzi tu stromym zboczem w d\u00f3\u0142 na samo dno doliny. Dawniej znaki niebieskie wiod\u0142y szczytem wierzchowiny a\u017c do samego wzg\u00f3rza Ko\u015bci\u00f3\u0142ek (po drodze pomnik upami\u0119tniaj\u0105cy bunkier, w kt\u00f3rym na prze\u0142omie 1943 i 1944 r. mie\u015bci\u0142 si\u0119 sztab 5-go rejonu AK Susiec). Planowane jest przywr\u00f3cenie pierwotnego przebiegu szlaku.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

W maju 2018 r. przej\u015bcie przez dolin\u0119 Jelenia by\u0142o nadal czynne.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Teraz wspinamy si\u0119 na przeciwleg\u0142y grzbiet wierzchowiny. Niebawem \u0142awka turystyczna, potem ponowne zej\u015bcie w dolin\u0119 Jelenia. Drewnian\u0105 k\u0142adk\u0105 trawersujemy stoki wzniesienia Ko\u015bci\u00f3\u0142ek, zwanego te\u017c Zamczyskiem. Koniecznie trzeba wej\u015b\u0107 na sam szczyt.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Ko\u015bci\u00f3\u0142ek (Zamczysko) – grodzisko po\u0142o\u017cone na wysoko\u015bci 246 m n.p.m., w wid\u0142ach dolin Tanwi i Jelenia, w\u015br\u00f3d \u015bwierkowo-jod\u0142owego lasu. Najwcze\u015bniejsze \u015blady osadnictwa datuje si\u0119 na VIII-IX w., a samo grodzisko na XII-XIII w. Prawdopodobnie miejsce to nie by\u0142o stale zamieszkiwane, a s\u0142u\u017cy\u0142o jedynie za schronienie w czasie najazd\u00f3w. Gr\u00f3d zajmowa\u0142 powierzchni\u0119 1,5 ha. Wewn\u0105trz umieszczono magazyny ziarna i \u017cywno\u015bci, o kt\u00f3re dba\u0142a sta\u0142a za\u0142oga w czasie pokoju. Wed\u0142ug legendy sta\u0142 tu nawet zamek, kt\u00f3ry wzni\u00f3s\u0142 Go\u0142dap. Rycerz ten mia\u0142 tylko jedn\u0105, za to bardzo urodziw\u0105 c\u00f3rk\u0119 – Tanew\u0119. Podczas nieobecno\u015bci Go\u0142dapa, po\u0142akomili si\u0119 na ni\u0105 tatarscy naje\u017ad\u017acy. Zamku broniono dzielnie. Tatarzy wy\u0142apali jednak zamkowe go\u0142\u0119bie, kt\u00f3re skusi\u0142y si\u0119 na rozsypany przez nich groch, maczany w gorza\u0142ce. Gdy usn\u0119\u0142y, przyczepili im do n\u00f3g tl\u0105ce si\u0119 huby i wypu\u015bcili. Go\u0142\u0119bie polecia\u0142y na zamek, wybuch\u0142 po\u017car, kt\u00f3rego nie uda\u0142o si\u0119 opanowa\u0107. Dumna Tanewa skoczy\u0142a z wysokiej wie\u017cy (lub – wed\u0142ug innej wersji – do g\u0142\u0119bokiej studni, kt\u00f3ra si\u0119 natychmiast zapad\u0142a), wybieraj\u0105c \u015bmier\u0107. Zrozpaczony Go\u0142dap zburzy\u0142 zamek, a reszt\u0119 \u017cycia sp\u0119dzi\u0142 w samotni. Jak by nie by\u0142o, wzg\u00f3rze kiedy\u015b nazywano Go\u0142d\u0105, a poblisk\u0105 rzek\u0119 do dzi\u015b Tanwi\u0105. Zachowa\u0142 si\u0119 tak\u017ce przekaz m\u00f3wi\u0105cy o ruinach zamku, stoj\u0105cych na tym wzniesieniu, obok kt\u00f3rych znajdowa\u0107 si\u0119 mia\u0142 swego czasu drewniany ko\u015bci\u00f3\u0142ek z czas\u00f3w konfederacji tyszowieckiej z 1655 r.<\/p>\n

W XVIII w. na terenie grodziska istnia\u0142 klasztor i cerkiew grekokatolicka pw. \u015bw. Bazylego, obok znajdowa\u0142 si\u0119 cmentarz. Pod koniec wieku bazylianie opu\u015bcili klasztor (przenosz\u0105c si\u0119 p\u00f3\u017aniej do cerkwi na wzg\u00f3rzu Monastyr ko\u0142o Werchraty, a jeszcze p\u00f3\u017aniej do Krechowa), a cerkiew przemianowano na ko\u015bci\u00f3\u0142 rzymskokatolicki. Z uwagi na odludne miejsce nie cieszy\u0142 si\u0119 du\u017c\u0105 frekwencj\u0105, a i zapewne jego konstrukcja z czasem uleg\u0142a uszkodzeniu. Decyzj\u0105 biskupa przemyskiego z 23 VI 1796 r. ko\u015bci\u00f3\u0142 zosta\u0142 rozebrany. Cz\u0119\u015b\u0107 jego dawnego wyposa\u017cenia zobaczy\u0107 mo\u017cna w ko\u015bciele w Su\u015bcu, natomiast na wzg\u00f3rzu nie pozosta\u0142 ju\u017c po nim \u017caden \u015blad.<\/p>\n

Na Ko\u015bci\u00f3\u0142ku chronili si\u0119 powsta\u0144cy, a w okresie II wojny \u015bwiatowej partyzanci. Upami\u0119tniaj\u0105 ich krzy\u017ce: drewniany i kamienny oraz pomnik. Z tablic mo\u017cemy dowiedzie\u0107 si\u0119, \u017ce w okresie 1943-1944 mie\u015bci\u0142a si\u0119 tu komenda AK obwodu Tomasz\u00f3w Lubelski, a w okresie 1942-1944 na wzniesieniu sprawowana by\u0142a msza \u015bwi\u0119ta, odprawiana przez ksi\u0119dza kapelana Edwarda Ko\u0142szuta (ps. \u201eSkowronek\u201d). W 1942 r. by\u0142 on tak\u017ce redaktorem konspiracyjnego pisma Komunikaty Radiowe, a 1943 r. przygotowa\u0142 pismo Dekada \u017bo\u0142nierza, drukowane na powielaczu w le\u015bnym obozie. W 1944 r. w pobli\u017cu, na p\u0142n. st\u0105d, maj\u0105cy w\u00f3wczas zaledwie 18 lat Zbigniew Jarmuszy\u0144ski \u201eSok\u00f3\u0142\u201d przedar\u0142 si\u0119 przez hitlerowski pier\u015bcie\u0144 ob\u0142awy (akcja Sturmwind II) i wyprowadzi\u0142 grup\u0119 30 partyzant\u00f3w AK.<\/p>\n

Jeste\u015bmy w pobli\u017cu uj\u015bcia Jelenia do Tanwi. Wkraczamy na szerok\u0105 \u0142\u0105k\u0119. Dolina, w kt\u00f3rej si\u0119 znajdujemy, jest malownicza, a zarazem – pomi\u0119dzy Rebizantami a Borowymi M\u0142ynami – bardzo dzika.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Dalej rzeka Tanew…<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

…i k\u0142adka. Rzeka Tanew stanowi\u0142a w czasie zabor\u00f3w na tym odcinku granic\u0119 mi\u0119dzy Kr\u00f3lestwem Polskim a Galicj\u0105. Wchodzimy na teren dawnej Galicji.<\/p>\n

Przed nami kolejny odcinek le\u015bny, a nast\u0119pnie po\u0142o\u017cona w zakolu Tanwi polana z ruinami przedwojennej stanicy harcerskiej Olbychtowo. Jeszcze chwila i dochodzimy do najpi\u0119kniejszego zak\u0105tka rezerwatu Nad Tanwi\u0105<\/em> czyli serii 24 wodospad\u00f3w w Rebizantach.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Rezerwat krajobrazowy Nad Tanwi\u0105 (<\/em>74,03 ha) chroni doliny potoku Jele\u0144 i rzeki Tanew wraz z seriami ma\u0142ych wodospad\u00f3w. Charakteryzuj\u0105 si\u0119 regularnym u\u0142o\u017ceniem, przewa\u017cnie wzd\u0142u\u017c prostych linii, zgodnym z kierunkiem sp\u0119ka\u0144 utwor\u00f3w kredowych Roztocza. Najwy\u017csze wzniesienie na terenie rezerwatu osi\u0105ga wysoko\u015b\u0107 246 m n.p.m., natomiast wysoko\u015b\u0107 zboczy w dolinach osi\u0105ga cz\u0119sto nawet 20 metr\u00f3w. W dolinach Jelenia i Tanwi stwierdzono obecno\u015b\u0107 40 zespo\u0142\u00f3w ro\u015blinnych. Dno dolin pokrywaj\u0105 \u0142\u0119gi olszynowe, olsy oraz zbiorowiska trawiasto-turzycowe. Podn\u00f3\u017ca zboczy s\u0105 siedliskiem wilgotnych bor\u00f3w mieszanych z dominuj\u0105cymi jod\u0142\u0105, \u015bwierkiem i sosn\u0105. Ku wierzchowinom przechodz\u0105 one w bory jod\u0142owe, nadal ze znaczn\u0105 domieszk\u0105 \u015bwierku i sosny, a na wierzchowinach w bory sosnowe. Drzewa osi\u0105gaj\u0105 wysoko\u015b\u0107 do 40 m. Z krzew\u00f3w dominuje w obni\u017ceniach terenu kruszyna, a na wierzchowinach pojawia si\u0119 ja\u0142owiec. Z rzadkich i chronionych ro\u015blin w rezerwacie Nad Tanwi\u0105 wyst\u0119puj\u0105: wid\u0142ak ja\u0142owcowaty, bez koralowy i porzeczka alpejska. W dolinach Jelenia i Tanwi rosn\u0105 skrzypy.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Wszystko to w\u015br\u00f3d pi\u0119knego lasu.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Dalej \u0142\u0105ka, a za ni\u0105 kolejne trzy wodospady.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Docieramy do szosy. W prawo wiedzie ona na widokowy wa\u0142 Huty R\u00f3\u017canieckiej. My udajemy si\u0119 w lewo. Na mo\u015bcie odtworzono dawne przej\u015bcie graniczne z czas\u00f3w zabor\u00f3w. Przed nami parking. Znajduje si\u0119 tu zrekonstruowany pomnik upami\u0119tniaj\u0105cy przekroczenie granicy przez J\u00f3zefa Pi\u0142sudskiego w 1901 r. (postawiony w 2017 r.) Orygina\u0142 znajduje si\u0119 nico dalej nad Tanwi\u0105, w stron\u0119 Narola.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Teraz spacer \u015bcie\u017ck\u0105 nad Tanwi\u0105 do polanki (po drugiej stronie, na prywatnej posesji znajduje si\u0119 orygina\u0142 wspomnianego pomnika). Nast\u0119pnie kolejny pomnik, po\u015bwi\u0119cony prof. J. Miklaszewskiemu (kt\u00f3ry przeprowadza\u0142 J. Pi\u0142sudskiego podczas wspomnianego powy\u017cej przekroczenia granicy), a tak\u017ce innym le\u015bnikom patriotom.<\/p>\n

Przed nami jeszcze ca\u0142kiem sporo lasu (tzw. Puszcza Jod\u0142owa, mocno jednak przetrzebiona w 2016 r.). W ko\u0144cu powracamy na stacj\u0119 kolejow\u0105 w Su\u015bcu. W\u0142a\u015bnie wjecha\u0142 na ni\u0105 sezonowy szynobus Roztocze<\/em>.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Maj 2018<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Moje spotkanie z Roztoczem przed laty rozpocz\u0119\u0142o si\u0119 od niebieskiego pieszego szlaku Szum\u00f3w i spotkania z rezerwatem Nad Tanwi\u0105. Nie mo\u017cna trafi\u0107 lepiej. To nie tylko najpi\u0119kniejsza trasa okolic Su\u015bca, ale tak\u017ce jedna z najpi\u0119kniejszych na ca\u0142ym Roztoczu. Wielokrotnie tu powraca\u0142em. W ca\u0142o\u015bci przeszed\u0142em szlak ponad 20 razy, a wizyty na jego kr\u00f3tszych fragmentach s\u0105 … Czytaj dalej \u201eSzumy i rezerwat Nad Tanwi\u0105 wczesn\u0105 wiosn\u0105\u201d<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":895,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-3483","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/roztocze24.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/3483","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/roztocze24.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/roztocze24.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/roztocze24.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/roztocze24.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=3483"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/roztocze24.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/3483\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5281,"href":"https:\/\/roztocze24.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/3483\/revisions\/5281"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/roztocze24.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/895"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/roztocze24.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=3483"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}