{"id":6574,"date":"2019-03-30T21:51:55","date_gmt":"2019-03-30T20:51:55","guid":{"rendered":"http:\/\/roztocze24.info\/?page_id=6574"},"modified":"2019-04-15T23:58:32","modified_gmt":"2019-04-15T21:58:32","slug":"opis-lasow-janowskich","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/roztocze24.info\/?page_id=6574","title":{"rendered":"Opis Las\u00f3w Janowskich"},"content":{"rendered":"\n

Pi\u0119kno Las\u00f3w Janowskich znane jest od dawna. Dowodzi tego opis podr\u00f3\u017cy odbytej w 1907 r. przez Wac\u0142awa \u015awi\u0105tkowskiego: Piaski i olbrzymie lasy nale\u017c\u0105ce do Ordynacji Zamoyskich. Ca\u0142\u0105 drog\u0119 odbywam pieszo. Morze piasku tonie w zielonym morzu drzew iglastych. (…) Na drodze cisza. Nikt t\u0119dy nie idzie i nikt nie jedzie. (…) Pi\u0119kne lasy iglaste ci\u0105gn\u0105 si\u0119 zwart\u0105 \u015bcian\u0105 wzd\u0142u\u017c piaszczystego go\u015bci\u0144ca (…) Kilkukilometrowy spacer nie nu\u017cy i nie m\u0119czy, tyle tu cienia, aromatu, tyle wysmuk\u0142ych sosen i sto\u017ckowatych \u015bwierk\u00f3w, tyle spokoju, ciszy i nastroju<\/em>.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Porytowe Wzg\u00f3rze<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Lasy Janowskie zajmuj\u0105 zachodni\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 Puszczy Solskiej, jednego z najwi\u0119kszych kompleks\u00f3w le\u015bnych w Polsce, licz\u0105cego a\u017c 124 tys. ha. Rozci\u0105ga si\u0119 on od brzegu Wis\u0142y w rejonie Borowa (woj. lubelskie) a\u017c po granic\u0119 pa\u0144stwow\u0105 w rejonie Hrebennego (woj. lubelskie). To w prostej linii niemal 140 km! W pobli\u017cu, po drugiej stronie rzeki San, znajduje si\u0119 inny pot\u0119\u017cny obszar le\u015bny – Puszcza Sandomierska. Niegdy\u015b stanowi\u0142a ona wraz z Puszcz\u0105 Solsk\u0105 jeden zwarty kompleks le\u015bny. Rozw\u00f3j osadnictwa w dolinie Sanu i zwi\u0105zana z nim wycinka drzew doprowadzi\u0142y jednak do rozdzielenia tych puszcz.<\/p>\n\n\n\n

Lasy Janowskie nale\u017c\u0105 do makroregionu Kotliny Sandomierskiej, a \u015bci\u015blej do jej cz\u0119\u015bci – mezoregionu R\u00f3wniny Bi\u0142gorajskiej (zwanej tak\u017ce R\u00f3wnin\u0105 Puszcza\u0144sk\u0105). Lasy Janowskie od p\u00f3\u0142nocy granicz\u0105 z Wzniesieniami Urz\u0119dowskimi i Roztoczem Zachodnim (nale\u017c\u0105cymi do makroregionu Wy\u017cyny Lubelskiej), od zachodu opieraj\u0105 si\u0119 o Wis\u0142\u0119 (Nizina Nadwi\u015bla\u0144ska), od po\u0142udnia o rzek\u0119 San (Dolina Dolnego Sanu), a na wsch. rozpo\u015bciera si\u0119 dalsza cz\u0119\u015b\u0107 R\u00f3wniny Bi\u0142gorajskiej z lasami Puszczy Solskiej. Teren R\u00f3wniny jest lekko pochylony z p\u0142n.-wsch. na p\u0142d.-zach.<\/p>\n\n\n\n

W Lasach Janowskich wyodr\u0119bniono ponad 200 zespo\u0142\u00f3w ro\u015blinnych, w tym 33 le\u015bne. Mo\u017cna tu znale\u017a\u0107 ok. 800 gatunk\u00f3w ro\u015blin naczyniowych, wiele gatunk\u00f3w grzyb\u00f3w, mch\u00f3w, porost\u00f3w, w tym rzadkie i prawnie chronione.<\/p>\n\n\n\n

W\u015br\u00f3d las\u00f3w przewa\u017caj\u0105 bory sosnowe, z charakterystycznym dla tego terenu ekotypem sosny solskiej. Wyr\u00f3\u017cnia si\u0119 on do\u015b\u0107 p\u0142askim systemem korzeniowym, du\u017cym przyrostem masy, wysok\u0105 odporno\u015bci\u0105, oraz \u2013 co bardzo cieszy le\u015bnik\u00f3w \u2013 zdolno\u015bci\u0105 do naturalnego odnawiania si\u0119 z samosiewu. Jednak nie tylko sosna solska stanowi o specyfice Las\u00f3w Janowskich. Odnale\u017a\u0107 mo\u017cna tak\u017ce liczne, wyspowo rozmieszczone, fragmenty bor\u00f3w jod\u0142owych i las\u00f3w mieszanych. <\/p>\n\n\n\n

\"\"
Na Imieltym \u0141ugu…<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Opr\u00f3cz pi\u0119knych i zr\u00f3\u017cnicowanych las\u00f3w krajobraz urozmaicaj\u0105 wyniesienia wydmowe, a tak\u017ce bagna, torfowiska i doliny puszcza\u0144skich rzek. Najwi\u0119ksze rzeki to Bukowa, Bia\u0142a i \u0141ukawica. Trzeba jeszcze wspomnie\u0107 o du\u017cych kompleksach staw\u00f3w, zajmuj\u0105cych w sumie ok. 2000 ha. S\u0105 one wprawdzie tworem sztucznym, jednak\u017ce niezwykle malowniczym. <\/p>\n\n\n\n

Lasy Janowskie to jedna z najwa\u017cniejszych ostoi zwierzyny w tej cz\u0119\u015bci kraju. Potwierdzono wyst\u0119powanie ok. 150 gatunk\u00f3w ptak\u00f3w, w\u015br\u00f3d nich drapie\u017cnych (m. in. bielika, kr\u00f3tkoszpona, orlika krzykliwego). Znajduj\u0105 si\u0119 tu r\u00f3wnie\u017c, nieliczne ju\u017c w Polsce, ostoje g\u0142uszca.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Rezerwat Imielty \u0141ug<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Najbardziej okaza\u0142e drzewa, g\u0142\u00f3wnie d\u0119by i lipy, obj\u0119to ochron\u0105 prawn\u0105 jako pomniki przyrody. Na terenie Nadle\u015bnictwa Jan\u00f3w jest ich 60. Nieco mniej znan\u0105 form\u0105 ochrony przyrody s\u0105 tzw. u\u017cytki ekologiczne, kt\u00f3rych dotychczas utworzono 12. W ten spos\u00f3b chroni si\u0119 np. niewielkie \u015br\u00f3dle\u015bne bagna.<\/p>\n\n\n\n

Obszar Las\u00f3w Janowskich chroniony jest dzi\u0119ki Parkowi Krajobrazowemu Lasy Janowskie<\/strong> (39 150 ha) i maj\u0105cymi podobny zasi\u0119g Le\u015bnemu Kompleksowi Promocyjnemu Lasy Janowskie<\/strong> i Obszarowi Natura 2000 Lasy Janowski<\/strong>e. Ponadto utworzono tu kilka le\u015bnych rezerwat\u00f3w przyrody: Jastkowice, Lasy Janowskie, Szklarnia, Kacze B\u0142ota<\/strong> i \u0141\u0119ka<\/strong>. Utworzono tak\u017ce torfowiskowy rezerwat Imilety \u0141ug, a kolejny rezerwat planowany jest na Bagnie Rakowskim.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Lasy Janowskie to nie tylko przyroda. W tutejszy pejza\u017c wpisane s\u0105 \u015blady przesz\u0142o\u015bci w postaci zabytk\u00f3w architektury drewnianej, obiekt\u00f3w sakralnych, zespo\u0142\u00f3w urbanistycznych i miejsc pami\u0119ci narodowej. \u015awiadcz\u0105 one o bogatej, nieraz burzliwej, historii tego regionu.<\/p>\n\n\n\n

Nazwa Lasy Janowskie pochodzi oczywi\u015bcie od stolicy<\/em> ca\u0142ego regionu – Janowa Lubelskiego<\/strong> z dawnym klasztorem dominikan\u00f3w (patrz dzia\u0142 Tematy, zak\u0142adka Historia, zak\u0142adka Opowie\u015b\u0107 o roztocza\u0144skich miastach i miasteczkach). <\/p>\n\n\n\n

\"\"
Jan\u00f3w Lubelski<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

St\u0105d wyruszamy w kierunku puszczy. Jej du\u017ca cz\u0119\u015b\u0107 nale\u017ca\u0142a niegdy\u015b do ogromnego maj\u0105tku rodu Zamoyskich – Ordynacji Zamojskiej. To jej staraniem przeprowadzono w XVIII w. wa\u017cn\u0105 akcj\u0119 osadnicz\u0105, w wyniku kt\u00f3rej opr\u00f3cz istniej\u0105cych ju\u017c wsi i miasteczek ojawi\u0142y si\u0119 nowe. Utworzona wtedy podstawowa sie\u0107 osadnicza nie zmieni\u0142a si\u0119 do dzi\u015b! Nadal w \u015brodku le\u015bnej g\u0142uszy odnale\u017a\u0107 mo\u017cna niewielkie przysi\u00f3\u0142ki, licz\u0105ce ledwie kilka dom\u00f3w, takie jak Krasonie czy D\u0119bowiec do kt\u00f3rych nie da si\u0119 dojecha\u0107 asfaltow\u0105 drog\u0105. Nadal tak\u017ce g\u0119sto\u015b\u0107 zaludnienia jest niewielka i wynosi 2,6 os\u00f3b\/km kw.<\/p>\n\n\n\n

Najpierw zajrzyjmy jednak na zachodni skraj kompleksu Las\u00f3w Janowskich. Odnajdziemy tam Zaklik\u00f3w<\/strong>. To dawne miasteczko, kt\u00f3re uzyska\u0142o prawa miejskie ju\u017c w XVI w., by je utraci\u0107 po powstaniu styczniowym. Nieopodal ko\u015bcio\u0142a parafialnego z 1608 r. odnale\u017a\u0107 mo\u017cna oryginalny s\u0142up graniczny. Na tabliczce czytamy: S\u0142up graniczny C.K. Austrii z dawnej granicy Galicji i Kr\u00f3lestwa Kongresowego<\/em>. W listopadzie 1918 r. s\u0142up ten mieszka\u0144cy Zaklikowa przenie\u015bli ze wsi \u0141\u0105\u017cek i umie\u015bcili w tym miejscu, jako pami\u0105tk\u0119 zniesienia rozbior\u00f3w i odzyskania niepodleg\u0142o\u015bci<\/em>. No c\u00f3\u017c, a\u017c do I wojny \u015bwiatowej granica zabor\u00f3w bieg\u0142a nie tak daleko st\u0105d, przez lasy, zgodnie z biegiem rzeki Bukowa. Pod Lip\u0105<\/strong> zrekonstruowano nawet przej\u015bcie graniczne z tamtych czas\u00f3w. W Zaklikowie warto odwiedzi\u0107 tak\u017ce cmentarz z modrzewiowym ko\u015bci\u00f3\u0142kiem z 1580 r. Na jego \u015bcianach zewn\u0119trznych zawieszono szeregi tabliczek trumiennych! Czas ucieka, wieczno\u015b\u0107 czeka.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Zaklik\u00f3w<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Z Zaklikowa drog\u0105 asfaltow\u0105, wzd\u0142u\u017c p\u00f3\u0142nocnej kraw\u0119dzi Las\u00f3w Janowskich,\nmo\u017cna dojecha\u0107 do Modliborzyc<\/strong>. Tak\u017ce ta miejscowo\u015b\u0107 utraci\u0142a\nprawa miejskie po powstaniu z 1863 r. Uwag\u0119 zwraca murowany renesansowy ko\u015bci\u00f3\u0142\nz XVII w. i budynek dawnej synagogi z XVIII w. (obecnie dom kultury).<\/p>\n\n\n\n

Jad\u0105c st\u0105d na po\u0142udnie ucz\u0119szczan\u0105 tras\u0105 Modliborzyce \u2013 Jan\u00f3w Lubelski \u2013 Rzesz\u00f3w trafimy do wsi \u0141\u0105\u017cek Ordynacki<\/strong>. Je\u017celi skr\u0119cimy tu z g\u0142\u00f3wnej szosy na zach. trafimy do \u0141\u0105\u017cka Garncarskiego<\/strong>, od niemal 200 lat s\u0142ynnego z wyrob\u00f3w ceramicznych. Garnki trafia\u0142y st\u0105d niegdy\u015b po Sanok i Turk\u0119 na p\u0142d., okolice Lwowa na wsch. oraz I\u0142\u017c\u0119, Ostrowiec i Mielec na zach. Przed I wojn\u0105 \u015bwiatow\u0105 dociera\u0142y do nabywc\u00f3w w odleg\u0142ych rejonach Rosji, a w okresie mi\u0119dzywojennym do warszawskich sklep\u00f3w. Obecnie \u0141\u0105\u017cek jest raczej o\u015brodkiem produkcji kafli ni\u017c garnk\u00f3w, cho\u0107 tradycja garncarska jest nadal kultywowana. Nadal dzia\u0142aj\u0105 tu trzy pracownie garncarskie wytwarzaj\u0105ce naczynia gliniane tradycyjnymi metodami. Innym o\u015brodkiem tw\u00f3rczo\u015bci ludowej, po\u0142o\u017conym na wsch. skraju puszczy jest wie\u015b Bukowa, s\u0142ynna niegdy\u015b z wyrob\u00f3w plecionkarskich i \u0142ubiarskich.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Kafle z \u0141\u0105\u017cka Garncarskiego<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Niemal po\u015brodku pomi\u0119dzy \u0141\u0105\u017ckiem a Bukow\u0105 znajduje si\u0119 osada Szklarnia<\/strong>.\nW 1986 r. utworzono tutaj ostoj\u0119 potomka dawnego tarpana – konika\nbi\u0142gorajskiego. Gdy w 1806 r. Zamoyscy likwidowali le\u015bny zwierzyniec tamtejsze\ntarpany trafi\u0142y do okolicznej ludno\u015bci i krzy\u017cowa\u0142y si\u0119 z miejscowymi ko\u0144mi. W\nlatach 30. i 40. XX w. podj\u0119to w Popielnie i Bia\u0142owie\u017cy pr\u00f3by wyselekcjonowania\nz nich tarpan\u00f3w. Okre\u015blono je tym razem jako koniki polskie. Do dzi\u015b zachowa\u0142y\none wiele cech tarpan\u00f3w, s\u0105 przy tym bardzo \u0142agodne i bardzo dobrze czuj\u0105 si\u0119 w\ntowarzystwie dzieci (s\u0105 wykorzystywane w hipoterapii).<\/p>\n\n\n\n

Ze Szklarni blisko ju\u017c do Porytowego Wzg\u00f3rza<\/strong> – miejsca jednej z najwi\u0119kszych bitew partyzanckich okresu II wojny \u015bwiatowej (patrz dzia\u0142 Wycieczki, zak\u0142adka Lasy Janowskie).<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Partyzancki pomnik pod Porytowym Wzg\u00f3rzem<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Na po\u0142udnie od Porytowego Wzg\u00f3rza odnajdziemy wie\u015b Momoty\nG\u00f3rne<\/strong>. Zobaczy\u0107 tu warto niezwyk\u0142y drewniany ko\u015bci\u00f3\u0142 pw. \u015bw. Wojciecha.\nMiejsce na jego budow\u0119 ustanowi\u0142 w 1938 r. hrabia Zamoyski. Pierwotnie stan\u0119\u0142a\ntylko drewniana kaplica. W 1972 r. ustanowiono w Momotach parafi\u0119, proboszczem\nzosta\u0142 ks. Kazimierz Pi\u0144ciurek. Najwa\u017cniejsze prace uko\u0144czono ju\u017c w 1975 r.,\nale od tej pory ca\u0142y czas co\u015b si\u0119 tu zmienia\u0142o. <\/p>\n\n\n\n

W\u0119drujmy dalej przez Lasy Janowskie. Na ich p\u0142n.-wsch. skraju znajduje si\u0119 Frampol<\/strong> z ulic\u0105 o zabudowie stodolnej (patrz dzia\u0142 Tematy, zak\u0142adka Historia, zak\u0142adka Opowie\u015b\u0107 o roztocza\u0144skich miastach i miasteczkach).<\/p>\n\n\n\n

Przenie\u015bmy si\u0119 teraz na po\u0142udnie. Odnajdziemy tam miejsce, gdzie do Sanu wpada kr\u00f3lowa rzek pobliskiego Roztocza – Tanew. To miasteczko Ulan\u00f3w<\/strong>. Niegdy\u015b zwano je Ma\u0142ym Gda\u0144skiem<\/em>, a to z uwagi na rozpoczynaj\u0105ce si\u0119 w\u0142a\u015bnie tu sp\u0142ywy flisackie, kt\u00f3rych trasa wiod\u0142a Sanem i Wis\u0142\u0105 a\u017c do Gda\u0144ska. Z czasem flisak\u00f3w by\u0142o coraz mniej, jednak dzi\u0119ki powo\u0142anemu w 1991 r. Bractwu Mi\u0142o\u015bnik\u00f3w Ziemi Ulanowskiej p.w. \u015bw. Barbary (patronki flisak\u00f3w) tratwy powr\u00f3ci\u0142y nad San. Tym razem jednak ju\u017c g\u0142\u00f3wnie w celach promocyjno-turystycznych. Czasy si\u0119 zmieniaj\u0105. W Ulanowie warto zobaczy\u0107 modrzewiowy ko\u015bci\u00f3\u0142 parafialny pw. \u015bw. Jana Chrzciciela z 1643 r. i drewniany ko\u015bci\u00f3\u0142 pw. \u015aw. Tr\u00f3jcy z 1690 r. (tzw. flisacki, niedawno odbudowany po po\u017carze).<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Uj\u015bcie Tanwi do Sanu pod Ulanowem<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Tak\u017ce nad Tanwi\u0105 po\u0142o\u017cone s\u0105 Harasiuki<\/strong>, lokalny o\u015brodek sport\u00f3w wodnych. Du\u017cy zalew wodny (40 ha), malowniczo po\u0142o\u017cony na skraju puszczy, znajduje si\u0119 r\u00f3wnie\u017c w Janowie Lubelskim, a mniejszy w Zaklikowie.<\/p>\n\n\n\n

A inne atrakcje? W Lasach Janowskich odnajdziemy liczne pi\u0119kne kapliczki<\/strong>, w\u015br\u00f3d nich wiele bardzo starych i zabytkowych. Szczeg\u00f3lnie wyr\u00f3\u017cni\u0107 nale\u017cy kapliczk\u0119 znajduj\u0105c\u0105 si\u0119 w le\u015bnym uroczysku Kruczek (nieopodal zalewu w Janowie Lubelskim). Przy niej spotykali si\u0119 partyzanci NOW-AK \u201eOjca Jana\u201d, powsta\u0144cy, a jeszcze wcze\u015bniej \u2013 wed\u0142ug poda\u0144 \u2013 w tym samym miejscu mia\u0142 odpoczywa\u0107 \u015bw. Antoni w drodze do Radecznicy. W puszczy uwag\u0119 zwracaj\u0105 tak\u017ce liczne stare krzy\u017ce. Bodaj najstarszy z nich znajduje si\u0119 w Krzemieniu (1848 r.).<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Most dawnej kolejki w\u0105skotorowej w rejonie Porytowego Wzg\u00f3rza<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Nie mo\u017cna zapomnie\u0107 jeszcze o mostkach i zachowanym do dzi\u015b nasypie dawnej kolejki le\u015bnej<\/strong>. Jej trasa wiod\u0142a z Lipy do Bi\u0142goraja. Wykorzystywany w\u00f3wczas tabor zobaczy\u0107 mo\u017cna do dzi\u015b na ekspozycji plenerowej utworzonej przy siedzibie Nadle\u015bnictwa Jan\u00f3w Lubelski. <\/p>\n\n\n\n

Czy warto wybra\u0107 si\u0119 w Lasy Janowskie?<\/strong> Na pewno tak!\nPowy\u017cej wymieniono jedynie niekt\u00f3re z interesuj\u0105cych miejsc, kt\u00f3re mo\u017cna\nodnale\u017a\u0107 podczas w\u0119dr\u00f3wek pieszych, rowerowych czy samochodowych. A \u017ce turyst\u00f3w\nnadal nie ma tu wielu \u2013 spok\u00f3j i cisza s\u0105 zapewnione. Zapraszamy do odwiedzenia\nLas\u00f3w Janowskich !<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Pi\u0119kno Las\u00f3w Janowskich znane jest od dawna. Dowodzi tego opis podr\u00f3\u017cy odbytej w 1907 r. przez Wac\u0142awa \u015awi\u0105tkowskiego: Piaski i olbrzymie lasy nale\u017c\u0105ce do Ordynacji Zamoyskich. Ca\u0142\u0105 drog\u0119 odbywam pieszo. Morze piasku tonie w zielonym morzu drzew iglastych. (…) Na drodze cisza. Nikt t\u0119dy nie idzie i nikt nie jedzie. (…) Pi\u0119kne lasy iglaste ci\u0105gn\u0105 … Czytaj dalej \u201eOpis Las\u00f3w Janowskich\u201d<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":833,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-6574","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/roztocze24.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/6574","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/roztocze24.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/roztocze24.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/roztocze24.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/roztocze24.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=6574"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/roztocze24.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/6574\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7094,"href":"https:\/\/roztocze24.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/6574\/revisions\/7094"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/roztocze24.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/833"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/roztocze24.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=6574"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}