![\"\"](\"https:\/\/roztocze24.info\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/IMG_0021-Krasnik.jpg\")
Kra\u015bnik<\/strong> za\u0142o\u017cono przy dawnym szlaku handlowym ze \u015al\u0105ska i G\u00f3r \u015awi\u0119tokrzyskich do W\u0142odzimierza, Kijowa i Wilna. Miasto na pewno istnia\u0142o ju\u017c w XIV w. Niegdy\u015b sta\u0142 tu nawet zamek, po kt\u00f3rym do dzi\u015b pozosta\u0142o ju\u017c tylko wzg\u00f3rze i zarysy fos.<\/p>\n\n\n\n W 1604 r. w\u0142a\u015bcicielem Kra\u015bnika sta\u0142 si\u0119 Jan Zamoyski. Ju\u017c wtedy sta\u0142 tu ko\u015bci\u00f3\u0142 i klasztor kanonik\u00f3w regularnych. Jego budowa trwa\u0142a lata, a rozpocz\u0119to j\u0105 w 1469 r. (rok wcze\u015bniej kanonicy trafili do Kra\u015bnika). Przy budowie mieli pracowa\u0107 je\u0144cy tatarscy, do dzi\u015b w portalu pod wie\u017c\u0105 zegarow\u0105 widoczna jest kamienna g\u0142owa Tatara w turbanie. Inny ciekawy sakralny zabytek Kra\u015bnika to barokowy dawny ko\u015bci\u00f3\u0142 szpitalny, obecnie rektoralny, z XVIII w. Ale nie tylko ko\u015bcio\u0142y tu budowano. Tak jak w wielu miastach dawnej Rzeczpospolitej, tak\u017ce w Kra\u015bniku, mieszka\u0142o niegdy\u015b wielu \u017byd\u00f3w. Pozosta\u0142y po nich dwie synagogi.<\/p>\n\n\n\n Obecnie przez rynek prowadzi ucz\u0119szczana szosa Kra\u015bnik – Opat\u00f3w. Mimo to ma on sw\u00f3j klimat. Tak jak przed wojn\u0105 stoi tu pomnik pami\u0119ci marsza\u0142ka Pi\u0142sudskiego. Po drugiej stronie zwraca uwag\u0119 reklama kra\u015bnickiej ceg\u0142y. To nie przypadek. Na Roztoczu Zachodnim funkcjonowa\u0142o niegdy\u015b wiele znakomitych cegielni, w ostatnich latach borykaj\u0105 si\u0119 jednak one z trudno\u015bciami finansowymi. Takie czasy.<\/p>\n\n\n\n Wyruszamy w roztocza\u0144sk\u0105 podr\u00f3\u017c. Przez wieki, wraz ze wzrostem osadnictwa, zak\u0142adano tu kolejne miasta, jednak po powstaniu styczniowym carski zaborca wielu z nich odebra\u0142 prawa miejskie. Czasem udawa\u0142o si\u0119 je p\u00f3\u017aniej odzyska\u0107. St\u0105d warto uda\u0107 si\u0119 na po\u0142udnie do Janowa Lubelskiego<\/strong>. Miasto, po\u0142o\u017cone w pobli\u017cu po\u0142udniowej kraw\u0119dzi Roztocza Zachodniego warte jest szczeg\u00f3lnej uwagi.<\/p>\n\n\n\n Ju\u017c w XIII w. znajdowa\u0142a si\u0119 tu wie\u015b Bia\u0142a. W 1596 r. tereny te trafi\u0142y do Ordynacji Zamojskiej. Miasto Jan\u00f3w Lubelski lokowano natomiast w XVII w. By\u0142 to czas licznych objawie\u0144 Matko Bo\u017cej na ziemiach wschodnich, w ich miejscach stawiano potem sanktuaria. Na Roztoczu jedno z nich wzniesiono w Krasnobrodzie, a drugie w\u0142a\u015bnie w Janowie Lubelskim. Wedle poda\u0144 2 XI i 8 XII 1645 r. janowskiemu bednarzowi Wojciechowi Bosko objawi\u0142a si\u0119 Matka Bo\u017ca przekazuj\u0105c pos\u0142anie: jest wola Bo\u017ca, aby si\u0119 chwa\u0142a Jego na tym miejscu i pami\u0105tka Moja odprawia\u0142a<\/em>. Przys\u0142ana na miejsce przez biskupa krakowskiego Piotra Gembickiego komisja teolog\u00f3w potwierdzi\u0142a autentyczno\u015b\u0107 zdarzenia. Pocz\u0105tkowo wzniesiono drewnian\u0105 kapliczk\u0119, potem drewniany ko\u015bci\u00f3\u0142, a na prze\u0142omie XVII i XVIII w. murowany. Powsta\u0142 tak\u017ce klasztor dominikan\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n W Janowie warto wybra\u0107 si\u0119 tak\u017ce nad \u017ar\u00f3de\u0142ka (ok. 500 m na p\u0142n. od ko\u015bcio\u0142a). Jest to swoisty ewenement – \u017ar\u00f3dlisko niemal w centrum miasta! P\u0142yn\u0105ca tu obficie znakomita woda wykorzystywana jest przez ma\u0142o znany janowski browar.<\/p>\n\n\n\n Kontynuujemy wypraw\u0119. Jedziemy na wsch. skrajem Las\u00f3w Janowskich, stanowi\u0105cych cz\u0119\u015b\u0107 Puszczy Solskiej. Mijamy wiele, tak charakterystycznych dla tej ziemi, kapliczek. Docieramy do wa\u017cnego szlaku drogowego z Lublina do Bi\u0142goraja. W niewielkiej odleg\u0142o\u015bci od siebie, pomi\u0119dzy wzg\u00f3rzami Roztocza, za\u0142o\u017cono tu niegdy\u015b 3 miasta: Frampol, Goraj i Turobin. Prawa miejskie ma jednak ju\u017c dzi\u015b tylko pierwsze z nich.<\/p>\n\n\n\n Frampol<\/strong> za\u0142o\u017cono na pocz\u0105tku XVIII w. i bardzo szybko uda\u0142o si\u0119 uzyska\u0107 prawa miejskie. Zosta\u0142y one utracone po powstaniu styczniowym, a odzyskane dopiero w 1993 r.<\/p>\n\n\n\n Frampol by\u0142 niegdy\u015b znanym o\u015brodkiem tkackim produkuj\u0105cym tzw. p\u0142\u00f3tna frampolskie<\/em>. Interesuj\u0105ca jest ulica o zabudowie stodolnej, obiegaj\u0105ca ca\u0142e miasteczko. Zachowa\u0142o si\u0119 kilkadziesi\u0105t stod\u00f3\u0142 tworz\u0105cych niemal zwarty ci\u0105g! Najciekawszy jest jednak rynek. Wok\u00f3\u0142 niego ulokowano dwa ci\u0105gi zabudowy mieszkalnej, rozdzielone ulicami stodolnymi, r\u00f3wnoleg\u0142ymi do bok\u00f3w rynku. Ci\u0105gi mieszkalne przecina\u0142y r\u00f3wnie\u017c cztery ulice wychodz\u0105ce ze \u015brodk\u00f3w pierzei i cztery arterie wylotowe biegn\u0105ce po przek\u0105tnej kwadratu, a przechodz\u0105ce przez ma\u0142e kwadratowe place w naro\u017cnikach rynku. Warto wspomnie\u0107, i\u017c pierwotny rynek mia\u0142 a\u017c 226 na 226 metr\u00f3w, co by\u0142o niezwyk\u0142e nawet na skal\u0119 europejsk\u0105. Po 1860 r. rynek zmniejszono do wymiar\u00f3w 146 na 146 m, dalej jednak by\u0142 on wi\u0119kszy np. od rynku w Zamo\u015bciu. We Frampolu uwag\u0119 zwraca tak\u017ce neogotycki ko\u015bci\u00f3\u0142 pw. Matki Bo\u017cej Szkaplerznej i \u015bw. Jana Nepomucena z XIX w.<\/p>\n\n\n\n W dalszej podr\u00f3\u017cy warto skorzysta\u0107 z drogi krajowej nr 74. Na pocz\u0105tku XXI w. doczeka\u0142a si\u0119 ona atrakcyjnego przed\u0142u\u017cenia do Szczebrzeszyna, prowadz\u0105c przez malownicze wzg\u00f3rza w rejonie Szper\u00f3wki. No w\u0142a\u015bnie, Szczebrzeszyn, to kolejne roztocza\u0144skie miasto, kt\u00f3re odwiedzimy.<\/p>\n\n\n\n Szczebrzeszyn.<\/strong> Jan Brzechwa pope\u0142ni\u0142 niegdy\u015b wiersz, z kt\u00f3rego wynika\u0142o, \u017ce w Szczebrzeszynie chrz\u0105szcz brzmi w trzcinie i Szczebrzeszyn z tego s\u0142ynie<\/em>. Trzciny w pobliskiej dolinie Wieprza wyst\u0119powa\u0142y jeszcze na pocz\u0105tku XX w., a w 2002 r. chrz\u0105szcz doczeka\u0142 si\u0119 drewnianego pomnika, postawionego nad \u017ar\u00f3de\u0142kami. Ogromne wra\u017cenie wywiera rynek. Do dzi\u015b, obok siebie odnale\u017a\u0107 mo\u017cna dwa ko\u015bcio\u0142y (parafialny i franciszka\u0144ski, oba z XVII w.), cerkiew (prawdopodobnie z ko\u0144ca XIV w.) i synagog\u0119 (z prze\u0142omu XVI i XVII w.). C\u00f3\u017c bardziej \u015bwiadczy\u0107 mo\u017ce o wielokulturowo\u015bci tej ziemi? Warto wybra\u0107 si\u0119 tak\u017ce na p\u0142d.-zach. skraj miasta. Na wzg\u00f3rzu odnajdziemy tu ogromny kirkut, a na s\u0105siednim wzniesieniu ruiny baszty wzniesionej na dawnym grodzisku (dzi\u015b teren prywatny.<\/p>\n\n\n\n Gdzie jecha\u0107 dalej? Je\u017celi mamy trzyma\u0107 si\u0119 wzg\u00f3rz Roztocza, to do pobliskiego Zwierzy\u0144ca. Wcze\u015bniej jednak warto uda\u0107 si\u0119 w przeciwnym kierunku – do Zamo\u015bcia. Zamo\u015b\u0107 na Roztoczu nie le\u017cy, ale konsekwencje decyzji podejmowanych w zamojskim pa\u0142acu odnosi\u0142y si\u0119 wszak do ca\u0142ej ordynacji. Poza tym to wyj\u0105tkowo pi\u0119kne miasto, wpisane na list\u0119 \u015bwiatowego dziedzictwa UNESCO.<\/p>\n\n\n\n Zamo\u015b\u0107<\/strong> zosta\u0142 za\u0142o\u017cony w 1580 r. i w tym samy roku otrzyma\u0142 prawa miejskie.<\/p>\n\n\n\n O fundatorze, Janie Zamoyskim, Jerzy Douza (Georg van der Does) tak napisa\u0142: Nic jednakowo\u017c nie \u015bwiadczy bardziej o jego mi\u0142o\u015bci do ojczyzny, jak to w\u0142a\u015bnie miasto, kt\u00f3re w\u0142asnym sumptem od fundament\u00f3w wybudowa\u0142, pot\u0119\u017cnymi murami i basztami przeciw napadom nieprzyjaci\u00f3\u0142 wzmocni\u0142, od swego imienia Zamo\u015bciem nazwa\u0142. W ten spos\u00f3b pozostawi\u0142 on pami\u0105tk\u0119 po sobie, od piramid i pomnik\u00f3w trwalsz\u0105, nie tylko w Polsce, ale r\u00f3wnie\u017c w ca\u0142ej Europie<\/em>. Zamo\u015b\u0107 sta\u0142 si\u0119 miastem-fortec\u0105, siedzib\u0105 zatwierdzonej 9 lat p\u00f3\u017aniej Ordynacji Zamojskiej. Niebawem mieszkali tu przedstawiciele 12 narodowo\u015bci, w tym Polacy, Anglicy, Grecy, Holendrzy, Ormianie, Persowie, Turcy, W\u0119grzy i \u017bydzi.<\/p>\n\n\n\n Przez lata miasto pozosta\u0142o niezwyci\u0119\u017cone. Przetrwa\u0142o nawet atak szwedzki w 1656 r. Pono\u0107 na propozycj\u0119 poddania miasta \u00f3wczesny ordynat Jan \u201eSobiepan\u201d Zamoyski mia\u0142 odpowiedzie\u0107: Przyjemniej by\u0142oby wszystkim, gdyby Jego Kr\u00f3lewska Mo\u015b\u0107 kr\u00f3l szwedzki przyby\u0142 w te strony z ga\u0142\u0105zk\u0105 pokoju, nie za\u015b z wojennym or\u0119\u017cem. Co si\u0119 tyczy poddania miasta, to stoi temu na przeszkodzie wierno\u015b\u0107, kt\u00f3r\u0105 przysi\u0105g\u0142em Jego Kr\u00f3lewskiej Mo\u015bci Janowi Kazimierzowi. Niewzruszonym moim postanowieniem jest broni\u0107 Zamo\u015bcia a\u017c do ko\u0144ca<\/em>.<\/p>\n\n\n\n Po powstaniu styczniowym Zamo\u015b\u0107 utraci\u0142 charakter fortecy. Cz\u0119\u015b\u0107 umocnie\u0144 zburzono, jednak na szcz\u0119\u015bcie ich fragmenty przetrwa\u0142y do dzi\u015b.<\/p>\n\n\n\n Zwiedzanie Zamo\u015bcia najlepiej rozpocz\u0105\u0107 od rynku. W jego p\u0142n. pierzei znajduje si\u0119 ratusz z XVI w. otoczony starymi kamienicami (w ich cz\u0119\u015bci utworzono Muzeum Zamojskie). Warto tak\u017ce przej\u015b\u0107 si\u0119 po dalszej cz\u0119\u015bci star\u00f3wki i odwiedzi\u0107 te najbardziej znane budowle: katedr\u0119 (dawn\u0105 kolegiat\u0119 z XVI w.), synagog\u0119 (XVII w.), Akademi\u0119 Zamojsk\u0105 (z XVII w.), Arsena\u0142 (z XVII w., ale jest tak\u017ce ekspozycja plenerowa z uzbrojeniem z okresu II wojny \u015bwiatowej) no i oczywi\u015bcie dawny pa\u0142ac Zamoyskich (XVI w.). Przed nim ju\u017c niebawem ma stan\u0105\u0107 okaza\u0142y pomnik za\u0142o\u017cyciela miasta.<\/p>\n\n\n\n Z Zamo\u015bcia jedziemy dalej do wspomnianego ju\u017c Zwierzy\u0144ca<\/strong>, najlepiej przez Kosobudy i Roztocza\u0144ski Park Narodowy. Tereny te naby\u0142 w 1593 r. Jan Zamoyski. Zanim powsta\u0142o miasto Zwierzyniec, to powsta\u0142 zwierzyniec z \u017cubrami, \u0142osiami i wszelak\u0105 le\u015bn\u0105 zwierzyn\u0105, oraz z dzikimi konikami le\u015bnymi – tarpanami. Las otoczono parkanem, a na jego skraju wzniesiono drewniany dw\u00f3r. Pod koniec XVI w. w pobliskiej rozleg\u0142ej dolinie rzeki Wieprz rozwin\u0119\u0142a si\u0119 osada, a drewniany dw\u00f3r zosta\u0142 zast\u0105piony przez prawdziwy pa\u0142ac. By\u0142a to ulubiona rezydencja Marii Kazimiery de la Grange, margrabianki d\u2019Arquein, s\u0142ynnej Marysienki. By\u0142a \u017con\u0105 Jana Jana \u201eSobiepana\u201d Zamoyskiego, a po jego \u015bmierci \u00f3wczesnego chor\u0105\u017cego, p\u00f3\u017aniejszego kr\u00f3la, Jana III Sobieskiego.<\/p>\n\n\n\n Z tym miejskim charakterem Zwierzy\u0144ca to tak po prawdzie r\u00f3\u017cnie bywa\u0142o, w ka\u017cdym razie w 1990 r. prawa miejskie przyznano ostatecznie.<\/p>\n\n\n\n W\u015br\u00f3d zabytk\u00f3w Zwierzy\u0144ca wyr\u00f3\u017cnia si\u0119 barokowy ko\u015bci\u00f3\u0142 (XVIII w.) postawiony na wyspie stawu, browar (z pocz\u0105tku XIX w.) i dawne budynki ordynackie. Ciekawostk\u0105 jest pomnik postawiony na pami\u0105tk\u0119 wyt\u0119pienia szara\u0144czy w\u0119drownej przyby\u0142ej w te okolice 27 sierpnia 1711 roku. Wyniszczono szara\u0144czy \u017cywej korcy 656, u\u017cyto do tego robocizny pieszej dni 14 000<\/em>. Na marginesie, korzec to 50 litr\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n W Zwierzy\u0144cu znajduje si\u0119 siedziba Roztocza\u0144skiego Parku Narodowego i O\u015brodek Edukacyjno-Muzealny. Park ustanowiono dla ochrony zbiorowisk le\u015bnych o g\u00f3rskim charakterze, z kt\u00f3rych najcenniejsze to buczyna karpacka i b\u00f3r jod\u0142owy. I w\u0142a\u015bnie przez te lasy wiedzie kolejna cz\u0119\u015b\u0107 trasy prowadz\u0105ca do J\u00f3zefowa.<\/p>\n\n\n\n J\u00f3zef\u00f3w.<\/strong> Miasto za\u0142o\u017cy\u0142 pi\u0105ty ordynat Tomasz J\u00f3zef Zamoyski. Kr\u00f3lewski przywilej lokacyjny zosta\u0142 przygotowany w 1715 r., jednak kr\u00f3l go nie podpisa\u0142. Ostatecznie dokument podpisa\u0142 sam ordynat w 1725 r. Najwa\u017cniejsze zabytki to: ko\u015bci\u00f3\u0142 parafialny z XIX w., synagoga (tak\u017ce XIX w.) i ratusz z XVIII w.<\/p>\n\n\n\n J\u00f3zef\u00f3w od wiek\u00f3w s\u0142yn\u0105\u0142 jako znacz\u0105cy o\u015brodek kamieniarski, w okolicy zobaczy\u0107 mo\u017cna wyj\u0105tkowo liczne kamienne krzy\u017ce i figury. Pot\u0119\u017cny kompleks kamienio\u0142om\u00f3w, znajduj\u0105cy si\u0119 na p\u0142d. od miasta, na skraju las\u00f3w Puszczy Solskiej, jest wykorzystywany do dzi\u015b. Warto jeszcze wspomnie\u0107, \u017ce w 1998 r. w budynku Miejsko-Gminnego O\u015brodka Kultury otwarto muzeum kamieniarstwa (nosi ono imi\u0119 jednego z najbardziej znanych j\u00f3zefowskich kamieniarzy – Adama Grochowicza).<\/p>\n\n\n\n Z J\u00f3zefowa udajemy si\u0119 szos\u0105 przez D\u0142ugi K\u0105t do pobliskiego Krasnobrodu. Przecinamy lasy nale\u017c\u0105ce do Krasnobrodzkiego Parku Krajobrazowego. Jeszcze przed wjechaniem do miasta, po osi\u0105gni\u0119ciu rozleg\u0142ej doliny, warto uda\u0107 si\u0119 do ukrytej w bukowym lesie malowniczej drewnianej kapliczki p.w. \u015bw. Rocha, wzniesionej w 1943 r. w miejsce starszej z XVII w.<\/p>\n\n\n\n Krasnobr\u00f3d<\/strong> po\u0142o\u017cony jest przy dawnym trakcie z Krakowa do Kijowa.<\/p>\n\n\n\n Prawa miejskie uzyskane w 1576 (lub 1572) r. Pierwszymi znanymi w\u0142a\u015bcicielami byli Lipscy, a p\u00f3\u017aniej Leszczy\u0144scy i Zamoyscy. Tym ostatnim nie uda\u0142o si\u0119 jednak zatrzyma\u0107 miasta na sta\u0142e, co by\u0142o swoistym ewenementem. Ostatnimi w\u0142a\u015bcicielami Krasnobrodu byli Fudakowscy (to staraniem Kazimierza Fudakowskiego odleg\u0142a o 15 km stacja PKP G\u00f3recko zmieni\u0142a nazw\u0119 na Krasnobr\u00f3d, kt\u00f3ra utrzyma\u0142a si\u0119 a\u017c do lat 80. XX w., gdy zmieniono j\u0105 na J\u00f3zef\u00f3w Roztocza\u0144ski).<\/p>\n\n\n\n Krasnobr\u00f3d jest wa\u017cnym o\u015brodkiem kultu religijnego i tak jak wspominany ju\u017c Jan\u00f3w Lubelski by\u0142 w XVII w. miejscem objawie\u0144 maryjnych. Matka Bo\u017ca objawi\u0142a si\u0119 w Krasnobrodzie 5 sierpnia 1640 r. Jakubowi Ruszczykowi, a prawdziwo\u015b\u0107 zdarzenia zosta\u0142a potwierdzona przez teolog\u00f3w Akademii Zamojskiej. Najpierw w tym miejscu stan\u0119\u0142a figura, a potem drewniany ko\u015bci\u00f3\u0142, kt\u00f3rym opiekowali si\u0119 dominikanie. Ko\u015bci\u00f3\u0142 sp\u0142on\u0105\u0142, a w jego miejsce wzniesiono now\u0105 murowan\u0105 ju\u017c \u015bwi\u0105tyni\u0119 (XVIII w., w o\u0142tarzu g\u0142\u00f3wnym cudowny obraz Matki Bo\u017cej Krasnobrodzkiej) i klasztor (I po\u0142. XVIII w.). Zwyczajowo ta cz\u0119\u015b\u0107 Krasnobrodu nosi nazw\u0119 Podklasztor. Na drugim ko\u0144cu jest za\u015b Podzamek. Znajduje si\u0119 tu dawny pa\u0142ac Leszczy\u0144skich z XVII w.<\/p>\n\n\n\n Wr\u00f3\u0107my jednak do Podklasztoru. Warto odwiedzi\u0107 tu ciekawe parafialne muzeum Ziemi Krasnobrodzkiej. Natomiast przy pobliskiej Al. Naj\u015bwi\u0119tszej Marii Panny znajduje si\u0119 kilka kapliczek. Naj\u0142adniejsza z nich, drewniana, to tzw. kapliczka na wodzie. Zosta\u0142a postawiona w XIX w. w miejscu wcze\u015bniejszej, ufundowanej przez Marysie\u0144k\u0119 (w\u00f3wczas Zamojsk\u0105). Woda ze \u017ar\u00f3de\u0142ek przywr\u00f3ci\u0142a jej zdrowie i do dzi\u015b te uzdrawiaj\u0105ce w\u0142a\u015bciwo\u015bci krasnobrodzkiej wody s\u0105 znane. Szkoda tylko, \u017ce w ostatnich latach \u017ar\u00f3de\u0142ka bij\u0105 coraz s\u0142abiej, ale za to ca\u0142y Krasnobr\u00f3d uzyska\u0142 po wielu latach stara\u0144 status prawdziwego uzdrowiska (pe\u0142na nazwa: uzdrowisko nizinne, borowinowe, klimatyczne).<\/p>\n\n\n\n Z Krasnobrodu Podklasztoru jedziemy ju\u017c prosto do Tomaszowa Lubelskiego.<\/p>\n\n\n\n Tomasz\u00f3w Lubelski<\/strong>, pierwotnie zwany Jelitowem, zosta\u0142 za\u0142o\u017cony przez kanclerza Jana Zamoyskiego ok. 1590 r. na terenie wsi Rog\u00f3\u017ano. W 1595 r. by\u0142 to ju\u017c Tomasz\u00f3w (od imienia syna kanclerza). Prawa miejskie od 1621 r., potwierdzone przez kr\u00f3la Zygmunta III Waz\u0119, kt\u00f3ry zatrzyma\u0142 si\u0119 tu w drodze na odsiecz Chocimowi. Znakomite po\u0142o\u017cenie miasta sprzyja\u0142o jego rozwojowi. W XVII w. by\u0142y tu dwa ko\u015bcio\u0142y, trzy cerkwie i synagoga. Nie dziwi wi\u0119c, \u017ce dwa najcenniejsze zachowane zabytki Tomaszowa tak\u017ce maj\u0105 charakter sakralny: to przepi\u0119kny barokowy ko\u015bci\u00f3\u0142 modrzewiowy z XVII w. z cudownym obrazem Matki Bo\u017cej Szkaplerznej z Dzieci\u0105tkiem i i murowana cerkiew prawos\u0142awna (co nietypowe, bo w tej cz\u0119\u015bci Polski dominuj\u0105 cerkwie grekokatolickie) z prze\u0142omu XIX i XX w.<\/p>\n\n\n\n Z Tomaszowa jedziemy drog\u0105 krajow\u0105 nr 17 w kierunku Be\u0142\u017cca, tam skr\u0119caj\u0105c ju\u017c bezpo\u015brednio do Narola, kolejnego miasta na naszej trasie. Maj\u0105c wi\u0119cej czasu mo\u017cna z Tomaszowa wybra\u0107 tak\u017ce d\u0142u\u017csz\u0105 drog\u0119, prowadz\u0105c\u0105 przez Susiec. W tym przypadku b\u0119dzie to okazja do poznania rezerwatu przyrody Nad Tanwi\u0105<\/em> z seriami niewielkich, ale bardzo malowniczych wodospad\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n Narol.<\/strong> Wed\u0142ug poda\u0144 ju\u017c w XIII w. mia\u0142 si\u0119 tu znajdowa\u0107 gr\u00f3d Toporczyk\u00f3w. Pierwsza historyczna wzmianka pochodzi jednak z po\u0142owy XVI w., kiedy by\u0142a tu prywatna wie\u015b za\u0142o\u017cona przez Marcinkowskich. Ok. 1585 r. kolejny w\u0142a\u015bciciel, Florian \u0141aszcz lokowa\u0142 tu miasto Florianowo. Po zniszczeniu, podczas ataku wojsk Bohdana Chmielnickiego w 1648 r., zosta\u0142o ono jednak niemal ca\u0142kowicie zniszczone. Miasto odbudowano, zmieni\u0142a si\u0119 jednak jego nazwa. Ju\u017c ok. 1670 r. by\u0142 to Narol. P\u00f3\u017aniej prawa miejskie zosta\u0142y utracone, ale odzyskano je w 1996 r.<\/p>\n\n\n\n Najbardziej znanym zachowanym zabytkiem jest w Narolu imponuj\u0105cy pa\u0142ac \u0141osi\u00f3w z ko\u0144ca XVIII w. Jest to jedna z najpi\u0119kniejszych p\u00f3\u017anobarokowych rezydencji w Polsce.<\/p>\n\n\n\n Interesuj\u0105cy jest tak\u017ce rynek. W jego centralnej cz\u0119\u015bci odnajdziemy ratusz z ko\u0144ca XIX w., a przy jego skraju ko\u015bci\u00f3\u0142 parafialny z prze\u0142omu XVIII i XIX w. Warto przespacerowa\u0107 si\u0119 wzd\u0142u\u017c okalaj\u0105cego \u015bwi\u0105tyni\u0119 muru. Odnajdziemy tam bowiem tablic\u0119 upami\u0119tniaj\u0105c\u0105 Ignacego Duszla, kt\u00f3ry zgin\u0105\u0142 w 1778 r. broni\u0105c przed z\u0142odziejami sreber swego pana. Ciekawa jest tak\u017ce kapliczka z figur\u0105 \u015bw. Jana Nepomucena, znajduj\u0105ca si\u0119 przy szosie do Be\u0142\u017cca (po jej lewej stronie). Pono\u0107 wystawi\u0142 j\u0105 hrabia \u0141o\u015b w podzi\u0119ce za opatrzno\u015bciowe ocalenie, gdy jego kareta ton\u0119\u0142a ju\u017c w wodach wezbranej pobliskiej rzeki Tanew. Poni\u017cej figury wyryty by\u0142 napis, dzi\u015b nieczytelny. Zachowa\u0142o si\u0119 kilka jego wersji, oto jedna z nich pochodz\u0105ca z miesi\u0119cznika Ziemia z kwietnia 1922 r.: Co Pan Panu winien, Pan Wie; \u017be Pan Pana wyratowa\u0142 w Tanwie; \u017be wi\u0119c tedy Pan Pana z Tanwi wyratowa\u0142; Pan Panu w zamian za to figur\u0119 ufundowa\u0142<\/em>.<\/p>\n\n\n\n Narol to ostatnie roztocza\u0144skie miasto po polskiej stronie Roztocza. Warto jednak kontynuowa\u0107 podr\u00f3\u017c, ju\u017c na Ukrainie. Najbli\u017csze przej\u015bcie drogowe znajduje si\u0119 w Hrebennem. Aby tam dotrze\u0107, z Narola musimy wr\u00f3ci\u0107 do Be\u0142\u017cca i tam jecha\u0107 ju\u017c prosto do granicy drog\u0105 17. W samym Hrebennem na wzg\u00f3rzu, tu\u017c co obok naszej szosy, znajduje si\u0119 okaza\u0142a drewniana cerkiew z XVII w. To ju\u017c przedsmak tego, co czeka nas po drugiej stronie.<\/p>\n\n\n\n Pierwszym roztocza\u0144skim miasteczkiem, jakie miniemy po przekroczeniu granicy, b\u0119dzie Rawa Ruska.<\/p>\n\n\n\n Rawa Ruska.<\/strong> Pierwsza wzmianka o miejscowo\u015bci pochodzi z 1455 r. Po\u0142o\u017cenie przy szlaku handlowym Zamo\u015b\u0107 – Lw\u00f3w przyczyni\u0142o si\u0119 do szybkiego rozwoju miasta.<\/p>\n\n\n\n W 1698 r. spotkali si\u0119 tu polski kr\u00f3l August II i car Piotr I. Podczas trzydniowej uczty podj\u0119to decyzj\u0119 o przeciwstawienie si\u0119 nawale szwedzkiej i tak rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 wojna p\u00f3\u0142nocna.<\/p>\n\n\n\n Przy wje\u017adzie do Rawy witaj\u0105 nas ruiny dawnego ko\u015bcio\u0142a i klasztoru reformat\u00f3w z XVIII w., ale ju\u017c przy rynku zobaczy\u0107 mo\u017cna pi\u0119knie odremontowan\u0105 cerkiew (XIX w.) i r\u00f3wnie starannie odnowiony ko\u015bci\u00f3\u0142 (XVIII w.).<\/p>\n\n\n\n 6 km st\u0105d na wsch. znajduje si\u0119 niewielkie miasteczko Potylicz<\/strong>. Pierwotnie znajdowa\u0142a si\u0119 tu wie\u015b o nazwie Tylicz, notowana ju\u017c w XIII w. Prawa miejskie od 1420 r. W Potyliczu warto zobaczy\u0107 przepi\u0119kn\u0105 drewnian\u0105 cerkiew z 1502 r., wzniesion\u0105 staraniem miejscowych garncarzy, a po\u0142o\u017con\u0105 na stokach wysokiego wzniesienia.<\/p>\n\n\n\n Nieco dalej na po\u0142udnie zaczyna si\u0119 ogromny poligon. Podczas jego budowy wysiedlono niemal 200 wsi i ich przysi\u00f3\u0142k\u00f3w. Zburzono domy i cerkwie. Do dzi\u015b stacjonuje tu wojsko.<\/p>\n\n\n\n Wracamy do Rawy i jedziemy w kierunku Lwowa szos\u0105 poprowadzon\u0105 w pewnym oddaleniu od Roztocza. Pocz\u0105tkowo r\u00f3wnolegle prowadzi tor linii kolejowej, kt\u00f3ry za Kulikowem wprowadza bezpo\u015brednio w roztocza\u0144skie wzg\u00f3rza. Po drodze jest kolejne wa\u017cne miasto – \u017b\u00f3\u0142kiew.<\/p>\n\n\n\n \u017b\u00f3\u0142kiew<\/strong> by\u0142a miastem prywatnym. Mia\u0142 swoje miasto Jan Zamoyski, mia\u0142 tak\u017ce hetman Stefan \u017b\u00f3\u0142kiewski. \u017b\u00f3\u0142kiew za\u0142o\u017cono w 1594 r. na terenie Winnnik. Prawa miejskie od 1603 r. W\u015br\u00f3d p\u00f3\u017aniejszych w\u0142a\u015bcicieli byli tak\u017ce s\u0142ynny kr\u00f3l Jan III Sobieski.<\/p>\n\n\n\n \u017b\u00f3\u0142kiew ma kszta\u0142t nieregularnego pi\u0119cioboku (a wi\u0119c podobnie jak Zamo\u015b\u0107). Do dzi\u015b zachowa\u0142y si\u0119 fragmenty mur\u00f3w i stare bramy. W obr\u0119bie rynku zobaczymy odnowiony niedawno zamek (XVII w.) i kolegiat\u0119 (tak\u017ce XVII w.). W podziemiach \u015bwi\u0105tyni znajduje si\u0119 krypta grobowa rod\u00f3w \u017b\u00f3\u0142kiewskich i Dani\u0142owicz\u00f3w. To w\u0142a\u015bnie tu spocz\u0105\u0142 poleg\u0142y w bitwie pod Cecor\u0105 (1620 r.) za\u0142o\u017cyciel miasta, hetman Stanis\u0142aw \u017b\u00f3\u0142kiewski. Nieopodal, ale ju\u017c poza rynkiem, warto zobaczy\u0107 cerkiew (XVII w.), a jeszcze dalej dawny zesp\u00f3\u0142 klasztorny dominikan\u00f3w (jeszcze jeden zabytek z XVII w.), synagog\u0119 (XVII w.), cerkiew prawos\u0142awn\u0105, kt\u00f3ra by\u0142a niegdy\u015b ko\u015bcio\u0142em (XVIII w.) i drewnian\u0105 cerkiew (pocz\u0105tku XVIII w.).<\/p>\n\n\n\n Z \u017b\u00f3\u0142kwi warto pojecha\u0107 do monastyru w Krechowie, po\u0142o\u017conego ju\u017c bezpo\u015brednio w\u015br\u00f3d wzg\u00f3rz Roztocza (tylko 15 km). My w tej opowie\u015bci trzymamy si\u0119 jednak miast. Skoro dotarli\u015bmy do \u017b\u00f3\u0142kwi, pozosta\u0142 nam ju\u017c tylko ostatni odcinek podr\u00f3\u017cy: do Lwowa.<\/p>\n\n\n\n Lw\u00f3w<\/strong> to przepi\u0119kna metropolia, wpisana na list\u0119 \u015bwiatowego dziedzictwa UNESCO, kt\u00f3ra oczaruje ka\u017cdego przybysza. Po raz pierwszy warto tu przyjecha\u0107 bez przewodnika i po prostu ch\u0142on\u0105\u0107 niesamowity klimat tego miasta.<\/p>\n\n\n\n Pocz\u0105tki Lwowa si\u0119gaj\u0105 po\u0142owy XIII w. Miasto za\u0142o\u017cy\u0142 ruski ksiz\u0119 Daniel, a nazwa Lw\u00f3w nawi\u0105zuje do imienia jego syna – Lwa. Pierwotnie by\u0142 tu tylko ziemno-drewniany gr\u00f3d, kt\u00f3ry jednak szybko si\u0119 rozrasta\u0142. Nie spos\u00f3b opisa\u0107 Lwowa w kilku zdaniach, ani jego licznych zabytk\u00f3w. Jak bowiem opisa\u0107 wielokulturowe miasto, kt\u00f3re dla jednym jest Lwowem, dla innych to Lwiw, Leopolis, czy Lemberg? Jak opisa\u0107 miasto, w kt\u00f3rym od XVIII w. by\u0142y trzy katedry: \u0142aci\u0144ska, grecka i ormia\u0144ska?<\/p>\n\n\n\n Zwiedzanie Lwowa cz\u0119sto zaczyna si\u0119 od rynku. Co ciekawe, pod deptakiem p\u0142ynie prawdziwa rzeka – Pe\u0142tew. Swego czasu zamurowano j\u0105, a rzeka potem zem\u015bci\u0142a si\u0119 na mieszka\u0144cach, wszak k\u0142opoty z zaopatrzeniem w wod\u0119 s\u0105 tu codziennym do\u015bwiadczeniem.<\/p>\n\n\n\n Na p\u0142n. skraju rynku znajduje si\u0119 monumentalny gmach teatru i opery, zbudowany w latach 1897-1900, w miejscu dawnego pa\u0142acu. Na przeciwleg\u0142ym kra\u0144cu stoi pomnik Adama Mickiewicza, a po\u015brodku pomnik ukrai\u0144skiego poety Terasa Szweczenki. Tak to tradycja polska spotyka si\u0119 z tradycj\u0105 ukrai\u0144sk\u0105. Przy uliczkach r\u00f3wnoleg\u0142ych do rynku liczne \u015bwi\u0105tynie, w tym dwie katedry: \u0142aci\u0144ska (wzniesiona na prze\u0142omie XIV i XV w.) i ormia\u0144ska (najstarsza cz\u0119\u015b\u0107 z XIV w.). Do tej trzeciej, greckiej, trzeba ju\u017c podjecha\u0107, ale warto. Tak\u017ce jest pi\u0119kna. Wzniesiono j\u0105 w XVIII w. w miejsce starszej, z prze\u0142omu XIV i XV w.<\/p>\n\n\n\n Wycieczki zagl\u0105daj\u0105 tak\u017cena s\u0142ynny Cmentarz \u0141yczakowski, za\u0142o\u017cony w 1786 r. Polscy tury\u015bci zwykle szybko maszeruj\u0105 na Cmentarz Orl\u0105t, warto jednak zajrze\u0107 tak\u017ce na boczne aleje. Nie brak tu znanych nazwisk, nie tylko polskich.<\/p>\n\n\n\n No i wzg\u00f3rze Wysoki Zamek. We Lwowie najpierw powsta\u0142 gr\u00f3d, jeszcze za czas\u00f3w Lwa Dani\u0142owicza, a potem a\u017c dwa zamki, wzniesione przez Kazimierza Wielkiego: Wysoki i Niski Zamek. Ten drugi zburzono ju\u017c po I rozbiorze Polski, a ten pierwszy zosta\u0142 rozebrany w XIX w. Do dzi\u015b pozosta\u0142y jednak ruiny, a na szczycie wzniesienia w 1869 r. usypano kopiec upami\u0119tniaj\u0105cy 300 rocznic\u0119 Unii Lubelskiej. Z jego szczytu roztacza si\u0119 jedyna w swoim rodzaju panorama. Pi\u0119knie prezentuje si\u0119 st\u0105d star\u00f3wka, imponuj\u0105co wygl\u0105daj\u0105 tak\u017ce nowe dzielnice Lwowa.<\/p>\n\n\n\n Na Wysokim Zamku nasza podr\u00f3\u017c, od Kra\u015bnika do Lwowa, dobiega ko\u0144ca. Ale na Roztocze warto na pewno jeszcze nie raz powr\u00f3ci\u0107. Prawda?<\/p>\n\n\n\n P.S. Ostatnio prawa miejskie odzyska\u0142a Lubycza Kr\u00f3lewska<\/strong>. Opis miasta ju\u017c niebawem.<\/p>\n\n\n\n Roztocze zaczyna si\u0119 w rejonie Kra\u015bnika a ko\u0144czy we Lwowie. Oba miasta po\u0142o\u017cone s\u0105 w\u015br\u00f3d wzg\u00f3rz. Lw\u00f3w to wielka i s\u0142ynna metropolia, ale i Kra\u015bnik jest interesuj\u0105cy. Kra\u015bnik za\u0142o\u017cono przy dawnym szlaku handlowym ze \u015al\u0105ska i G\u00f3r \u015awi\u0119tokrzyskich do W\u0142odzimierza, Kijowa i Wilna. Miasto na pewno istnia\u0142o ju\u017c w XIV w. Niegdy\u015b sta\u0142 tu nawet … Czytaj dalej \u201eOpowie\u015b\u0107 o roztocza\u0144skich miastach i miasteczkach\u201d<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":833,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-840","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/roztocze24.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/840","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/roztocze24.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/roztocze24.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/roztocze24.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/roztocze24.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=840"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/roztocze24.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/840\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7038,"href":"https:\/\/roztocze24.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/840\/revisions\/7038"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/roztocze24.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/833"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/roztocze24.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=840"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\nJad\u0105c w\u015br\u00f3d wzg\u00f3rz mijamy wie\u015b Batorz (niegdy\u015b mie\u015bci\u0142a si\u0119 tu nawet siedziba klucza ordynackich d\u00f3br).<\/p>\n\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/roztocze24.info\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/Untitled-93.jpg\")
![\"\"](\"https:\/\/roztocze24.info\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/IMG_4907-Frampol.jpg\")
![\"\"](\"https:\/\/roztocze24.info\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/IMG_7060-Szczebrzeszyn.jpg\")
\nCo najmniej w XIII w. istnia\u0142 tu gr\u00f3d przy szlaku handlowym z Krakowa do Kijowa. Pierwszy zapis nazwy miejscowo\u015bci pochodzi z 1352 r. Nim sko\u0144czy\u0142 si\u0119 wiek XIV Szczebrzeszyn mia\u0142 ju\u017c prawa miejskie magdeburskie i jest to jedyne miasto niepowiatowe w Polsce, kt\u00f3re utrzyma\u0142o swoje prawa od momentu nadania do dzi\u015b.
\nW ci\u0105gu wiek\u00f3w Szczebrzeszyn mia\u0142 wielu w\u0142a\u015bcicieli, by\u0142 w\u015br\u00f3d nich m.in. Dymitr z Goraja. W 1593 r. miasto trafi\u0142o do Ordynacji Zamojskiej.<\/p>\n\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/roztocze24.info\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/IMG_2867.jpg\")
![\"\"](\"https:\/\/roztocze24.info\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/IMG_4724.jpg\")
![\"\"](\"https:\/\/roztocze24.info\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/IMG_1210.jpg\")
![\"\"](\"https:\/\/roztocze24.info\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/IMG_6326.jpg\")
![\"\"](\"https:\/\/roztocze24.info\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/IMG_4836.jpg\")
![\"\"](\"https:\/\/roztocze24.info\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/IMG_9021.jpg\")
![\"\"](\"https:\/\/roztocze24.info\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/IMG_2422.jpg\")
![\"\"](\"https:\/\/roztocze24.info\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/IMG_2425.jpg\")
![\"\"](\"https:\/\/roztocze24.info\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/IMG_0096.jpg\")
![\"\"](\"https:\/\/roztocze24.info\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/IMG_2631-teatr-wielki.jpg\")
![\"\"](\"https:\/\/roztocze24.info\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/IMG_9299-Lubycza.jpg\")